Wijn en wijnstreken in Toscane

Toscane is een van de beroemdste wijnstreken ter wereld. De glooiende heuvels rond Florence, Siena en Montalcino zijn bedekt met wijngaarden, en namen als Chianti en Brunello klinken wijnliefhebbers over de hele wereld bekend in de oren. De combinatie van een mild klimaat, kalkrijke heuvels en eeuwenlange traditie maakt de streek uitermate geschikt voor krachtige, elegante rode wijnen.

Op deze pagina nemen we je mee langs de belangrijkste wijnen en wijnstreken van Toscane, van de klassieke Chianti tot de prestigieuze Brunello di Montalcino en de moderne Super Tuscans. Ook lees je hoe je zelf een wijnproeverij kunt bezoeken. Veel van de wijndorpen liggen tussen de mooiste steden en dorpen in Toscane, dus een wijnreis laat zich prima combineren met cultuur en landschap.

Sangiovese: de druif van Toscane

Wie aan Toscaanse wijn denkt, denkt aan de Sangiovese. Deze blauwe druif is met afstand de meest aangeplante van de streek en vormt de basis van bijna alle beroemde rode wijnen. Sangiovese geeft wijnen met stevige, frisse zuren, tonen van rood fruit zoals kers, en kruidige, soms aardse accenten. De druif komt onder verschillende namen voor: in Montalcino heet hij Brunello, in Montepulciano Prugnolo Gentile.

Naast de Sangiovese worden ook andere inheemse druiven gebruikt, vaak om de wijn zachter of ronder te maken. Canaiolo en Colorino worden regelmatig aan Chianti toegevoegd, en voor de witte wijnen zijn Trebbiano en Vernaccia belangrijk. In de moderne Toscaanse wijnbouw zijn daar internationale druiven als Cabernet Sauvignon en Merlot bijgekomen, vooral aan de kust.

Chianti en Chianti Classico

Chianti is misschien wel de bekendste wijn van Italie. Het Chianti-gebied beslaat een groot deel van Midden-Toscane, maar het hart ervan is de Chianti Classico, het oorspronkelijke wijngebied dat tussen Florence en Siena ligt. Wijnen uit dit kerngebied herken je aan het logo van een zwarte haan op de hals van de fles. Een goede Chianti is soepel en fruitig, met de herkenbare kersentonen van de Sangiovese, en past uitstekend bij de Toscaanse keuken.

Het glooiende landschap van de Chianti-streek, met zijn wijngaarden, olijfgaarden en cipressen, hoort tot de mooiste van Toscane. Veel bezoekers rijden de schilderachtige route tussen Florence en Siena, waarbij ze onderweg stoppen bij wijndorpen als Greve in Chianti en Radda. Het is een heerlijke manier om wijn, landschap en dorpjes te combineren.

de wijnstreek Chianti in Toscane

Brunello di Montalcino

Rond het heuveldorp Montalcino, ten zuiden van Siena, wordt een van de meest prestigieuze en duurste wijnen van Italie gemaakt: de Brunello di Montalcino. Deze krachtige rode wijn wordt gemaakt van een lokale kloon van de Sangiovese, die hier Brunello wordt genoemd. De wijn kreeg in 1980 de hoogste Italiaanse kwaliteitsaanduiding, de DOCG.

Wat de Brunello zo bijzonder maakt, is de lange rijping. De wijn moet minimaal vijf jaar rijpen, waarvan ten minste twee jaar op eikenhouten vaten, voordat hij verkocht mag worden; de Riserva doet daar nog een jaar overheen. Het resultaat is een volle, complexe wijn die jarenlang bewaard kan worden. Wie iets soortgelijks zoekt voor een lagere prijs, kan kiezen voor de Rosso di Montalcino, die van dezelfde druif wordt gemaakt maar korter rijpt en eerder op dronk is.

Vino Nobile di Montepulciano

Iets ten oosten van Montalcino ligt het fraaie heuvelstadje Montepulciano, bekend van de Vino Nobile di Montepulciano. De naam, die zoveel betekent als de edele wijn van Montepulciano, verwijst naar de aristocratische geschiedenis van de wijn, die vroeger op tafel stond bij de adel. Ook deze wijn wordt gemaakt van de Sangiovese, hier lokaal Prugnolo Gentile genoemd.

De Vino Nobile is rijk en vol, met aromas van rijp rood fruit, kruiden en aardse tonen, en heeft net als de andere grote Toscaanse wijnen de DOCG-status. Let op dat je deze wijn niet verwart met de druif Montepulciano uit de Abruzzo, een heel andere wijn uit een andere streek. Het stadje Montepulciano zelf is bovendien een bezoek meer dan waard, met zijn steile straatjes en wijnkelders waar je ter plekke kunt proeven.

het wijnstadje Montepulciano

Vernaccia di San Gimignano en witte wijnen

Toscane staat vooral bekend om zijn rode wijnen, maar er wordt ook witte wijn gemaakt. De bekendste is de Vernaccia di San Gimignano, een frisse, licht aromatische witte wijn die al eeuwenlang rond het torenstadje San Gimignano wordt geproduceerd. Het was zelfs de eerste Italiaanse wijn die een officiele kwaliteitsaanduiding kreeg. De Vernaccia is heerlijk als aperitief of bij vis en lichte gerechten.

Een bijzondere Toscaanse specialiteit is de Vin Santo, een zoete dessertwijn die wordt gemaakt van ingedroogde druiven. Deze goudkleurige wijn wordt traditioneel geserveerd met cantuccini, de harde amandelkoekjes die je erin dipt. Aan de kust worden daarnaast steeds meer frisse, moderne witte wijnen gemaakt, maar in aantal blijven de witte wijnen duidelijk in de minderheid ten opzichte van het rood.

De Super Tuscans en Bolgheri

In de jaren zeventig gooiden enkele Toscaanse wijnmakers de regels overboord. Ze wilden wijnen maken van internationale druiven als Cabernet Sauvignon en Merlot, soms geblend met Sangiovese, terwijl dat volgens de strenge regels niet als kwaliteitswijn mocht gelden. Deze wijnen vielen daardoor eerst in de laagste categorie, maar bleken van wereldklasse en kregen al snel de bijnaam Super Tuscans.

Het centrum van deze vernieuwing is Bolgheri, een wijnstreek aan de Toscaanse kust. Hier ontstonden inmiddels legendarische wijnen die tot de duurste en meest gewaardeerde van Italie behoren. De Super Tuscans lieten zien dat Toscane naast de traditie ook durft te vernieuwen. Voor de wijnliefhebber die iets krachtigs en moderns zoekt, zijn ze een ontdekking.

Een wijnproeverij bezoeken in Toscane

Het mooiste van een wijnvakantie in Toscane is dat je de wijn ter plekke kunt proeven, op de plek waar hij gemaakt wordt. Veel wijnhuizen, in Italie cantina of tenuta genoemd, verwelkomen bezoekers voor een rondleiding en een proeverij. Vaak wandel je eerst door de wijngaarden en de kelder, waarna je verschillende wijnen proeft, meestal met wat lokale kaas, salami en olijfolie erbij. Reserveer een proeverij het liefst vooraf, zeker bij de kleinere familiebedrijven.

Om de wijnstreken goed te verkennen is een auto het handigst, want de mooiste wijnhuizen liggen vaak verspreid over het platteland. Houd er wel rekening mee dat de bestuurder nuchter moet blijven; veel wijnhuizen bieden daarom ook alcoholvrije alternatieven of spuugbakjes aan. Meer over reizen en rondkomen in de regio lees je op onze pagina over vervoer in Toscane. Wil je een wijnproeverij combineren met een langer verblijf, kijk dan ook eens bij onze tips voor een vakantie in Toscane.

een Toscaanse wijnkelder
Boek een wijnproeverij of wijntour in Toscane

Veelgestelde vragen over wijn uit Toscane

  • Welke wijn is Toscane het bekendst om?

    Chianti Classico met de zwarte haan op de hals is de bekendste. Daarnaast zijn Brunello di Montalcino, Vino Nobile di Montepulciano en de Super Tuscans uit Bolgheri wereldberoemd.

  • Wat is het verschil tussen Chianti en Chianti Classico?

    Chianti komt uit een groot gebied tussen Florence, Siena, Pisa en Arezzo. Chianti Classico komt alleen uit het historische kerngebied tussen Florence en Siena en kent strengere regels.

  • Wat is een Super Tuscan?

    Een Super Tuscan is een Toscaanse wijn met veel Franse druiven zoals cabernet sauvignon en merlot. Ze ontstonden in de jaren zeventig rond Bolgheri, buiten de klassieke regels om.

  • Kun je in Toscane wijnproeverijen doen?

    Ja, vrijwel elk wijnhuis in Chianti, Montalcino en Montepulciano ontvangt bezoekers. Reserveer vooraf, want spontaan binnenlopen kan lang niet overal.

  • Welke druif wordt in Toscane het meest gebruikt?

    De sangiovese is veruit de belangrijkste druif. Hij vormt de basis van Chianti, Brunello di Montalcino en Vino Nobile di Montepulciano.